Wat is de belasting op lucratief belang?

Ondernemers, investeerders en managers die participeren in aandelen- of winstregelingen met een hoog rendement, krijgen in Nederland te maken met een bijzondere fiscale regeling: de belasting op lucratief belang. Deze regeling speelt vooral een rol bij private-equitystructuren en managementparticipaties, maar duikt ook op bij andere vormen van belonings- en investeringsconstructies. Vanaf 2028 wordt er wellicht het een en ander aangepast aan deze belasting op lucratief belang.

De achtergrond van de lucratiefbelangregeling

De lucratiefbelangregeling bestaat sinds 2009 en is bedoeld om inkomsten te belasten die voortkomen uit investeringen met een uitzonderlijk hoog rendement, wanneer die investeringen samenhangen met iemands werkzaamheden. Het gaat vaak om managers, bestuurders of sleutelmedewerkers die kunnen deelnemen in een fonds of vennootschap onder gunstige voorwaarden. De gedachte van de wetgever is dat deze voordelen niet puur voortkomen uit normaal beleggen, maar mede een beloning vormen voor de geleverde arbeid.

Juist dat dubbele karakter maakt het lucratief belang bijzonder. Enerzijds lijkt het inkomen op een vermogenswinst, omdat er wordt geïnvesteerd met eigen geld. Anderzijds is het rendement vaak disproportioneel hoog ten opzichte van het geïnvesteerde bedrag, wat wijst op een beloningscomponent. Om die reden worden deze inkomsten fiscaal anders behandeld dan reguliere beleggingen.

Hoe wordt een lucratief belang belast?

Normaal gesproken worden deze voordelen belast in box 1 als resultaat uit overige werkzaamheden. Dat betekent dat het inkomen onder het progressieve tarief valt, dat kan oplopen tot het hoogste inkomstenbelastingtarief. Dit sluit aan bij het idee dat het rendement in feite een vorm van arbeidsinkomen is.

De wet biedt echter een alternatief. Onder strikte voorwaarden kan het lucratief belang via een persoonlijke houdstervennootschap worden gehouden. In dat geval kan het inkomen worden belast in box 2, als inkomen uit aanmerkelijk belang. Box 2 kent een lager tarief dan box 1, wat deze route fiscaal aantrekkelijker maakt. Aan deze box-2-variant zijn evenwel duidelijke voorwaarden verbonden. Zo moet het belang daadwerkelijk middellijk worden gehouden via een vennootschap waarin de manager een aanmerkelijk belang heeft. Daarnaast geldt een zogenoemde doorstootverplichting. Dat houdt in dat vrijwel het volledige voordeel uit het lucratief belang in hetzelfde jaar wordt uitgekeerd aan de privé-aandeelhouder. Wordt hier niet aan voldaan, dan vervalt de box-2-behandeling en wordt alsnog box 1 toegepast.

Waarom staat het lucratief belang ter discussie?

De afgelopen jaren is de regeling steeds vaker onderwerp van politiek en maatschappelijk debat. De kern van de discussie zit in het verschil tussen de belastingdruk in box 1 en box 2. Waar arbeidsinkomen zwaar wordt belast, kan een lucratief belang onder voorwaarden tegen een lager tarief worden afgerekend. Dat wordt door sommigen als ongelijk of onwenselijk ervaren, juist omdat het rendement nauw samenhangt met arbeidsprestaties. Om die reden is voorgesteld om de belastingdruk op lucratieve belangen te verhogen, zonder de regeling volledig af te schaffen. De kern van het systeem blijft bestaan, maar het fiscale voordeel wordt beperkt.

Mogelijke wijzigingen vanaf 2028

Vanaf 2028 kan de belastingheffing op lucratief belang ingrijpend veranderen. Het voorstel is om bij de box-2-variant een vermenigvuldigingsfactor toe te passen op het belastbare inkomen. In plaats van het werkelijke voordeel wordt dan een verhoogde grondslag in box 2 belast. Hierdoor stijgt de effectieve belastingdruk aanzienlijk. Daarnaast wordt gekeken naar samenloop met andere fiscale regelingen, zoals nieuwe participatievormen voor startups en scale-ups en het toekomstige box-3-stelsel. Ook wordt gewerkt aan maatregelen om ongewenste fiscale constructies binnen de lucratiefbelangregeling te beperken, bijvoorbeeld rond verliesverrekening. Omdat deze ontwikkelingen nog niet definitief zijn, is het duidelijk dat de regeling rond lucratief belang de komende jaren verder kan evolueren.